Củ mài rừng (Hoài sơn)

Củ mài (hay còn gọi là hoài sơn, khoai mài) thuộc họ Củ Nâu (Dioscoreaceae). Trong Đông y củ mài còn được gọi là Hoài sơn dược liệu trong các bài thuốc. Củ chứa nhiều tinh bột, thường được luộc, nấu canh, nấu cháo hoặc sấy khô làm thuốc bồi bổ sức khỏe và chữa bệnh.

Cây củ mài có nét giống với cây củ từ. Tuy nhiên, khác với cây củ từ có nhiều củ mọc thành chùm, cây củ mài thường chỉ có một củ chính ăn sâu xuống đất. Nếu là cây lâu năm, củ có thể dài đến cả mét. Và một điều đặc biệt là dù lâu năm, củ mài cũng không bị thối hoặc sượng như các loại củ khác. Điều đặc biệt này đã khiến củ mài đóng vai trò như một thứ lương thực dự trữ, bất cứ thời điểm nào cũng có thể đào được để ăn.

Củ mài là loài thảo dược dây leo, thân nhẵn và có thân củ. Củ có khi dài tới 1m, đường kính khoảng 2 – 10cm cùng nhiều rễ con. Lá hình tim, mọc đối hay mọc so le, phiến lá dài 8 - 10cm, rộng 6 - 8cm và có cuống dài 1,5 - 3,5cm. Hoa có màu vàng, mọc thành từng chùm ở các kẽ lá, đặc biệt hoa đực và hoa cái mọc khác gốc nhau. Mùa hoa vào tháng 7 - 8, quả chín vào tháng 9 - 11.
Trong củ mài có chứa 63,25% tinh bột; 0,45% lipid; 6,75% protein và 2 – 2,8% chất nhầy. Ngoài ra, hoài sơn còn có thêm các thành phần khác như dioscin, allantoin, saponin, choline cùng hàng loạt các axit amin, vitamin C và nhiều nguyên tố vi lượng khác. Những hoạt chất này góp phần tạo nên nhiều công dụng quý giá của hoài sơn trong Y học cổ truyền và Y học hiện đại.

Trong đông y củ mài có tính bình, vị ngọt quy kinh Phế, Tỳ, Vị, Thận. Quý nhất là tác dụng bồi bổ tỳ vị, ích phế, bổ thận, sinh tinh ... cho nam giới. Giúp bồi bổ cho trẻ em còi cọc, gầy yếu, chậm lớn; giúp lành viêm ruột kinh niên, cầm tiêu chảy lâu ngày không khỏi, ho hen kéo dài, chuyên dùng cho người bệnh tiểu đường, người mới ốm dậy, người hay đau yếu, ... Hoài sơn vừa là dược liệu, vừa là nguồn thực phẩm rất giàu dinh dưỡng.

Củ mài đã được chứng minh mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, đặc biệt khi sử dụng thường xuyên trong chế độ ăn hoặc dưới dạng bài thuốc. Dưới đây là những tác dụng nổi bật của củ mài đối với sức khỏe:

- Tăng cường hệ tiêu hóa: Với lượng chất xơ dồi dào, củ mài giúp cải thiện chức năng tiêu hóa, ngăn ngừa táo bón và các vấn đề liên quan đến đường ruột.
- Hỗ trợ điều trị tiểu đường: Củ mài giúp ổn định lượng đường trong máu, từ đó hỗ trợ tốt cho người mắc bệnh tiểu đường.
Bổ thận, kiện tỳ: Theo y học cổ truyền, củ mài có tác dụng bổ thận, giúp cải thiện chức năng của thận và lá lách, từ đó nâng cao sức khỏe toàn diện.
- Tăng cường hệ miễn dịch: Nhờ chứa vitamin C và các chất chống oxy hóa, củ mài giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây hại, cải thiện hệ miễn dịch.
- Cải thiện chức năng tim mạch: Kali trong củ mài giúp điều chỉnh huyết áp, giảm nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch.
- Hỗ trợ điều trị suy nhược cơ thể: Với khả năng cung cấp năng lượng và dưỡng chất, củ mài giúp phục hồi sức khỏe cho những người bị suy nhược.

Các cách chế biến củ mài: Nấu canh, hầm xương hoặc nấu lẩu, nấu cháo, luộc, hấp hoặc nướng, kho tiêu/kho nghệ ngoài ra của mài còn sử dụng dạng bột: Củ mài phơi khô, tán thành bột có thể pha với nước cơm hoặc nước ấm uống hằng ngày để bồi bổ sức khỏe.

#nongsantaybac #nongsansach #nongsandacsan #nongsanvungcao #xoaiyenchau #xoaisonla #xoaitronyenchau #xoaitron #hoaquatuoi #traicaytuoi #dacsantaybac